مقالات شمس تبریزی از متون برجسته ادبی عرفانی قرن هفتم هجری است. این متن در واقع سخنان مکتوب شمس‌الدین محمد تبریزی است که به اصرار و علاقه مولانا مکتوب شده است. مقالات شمس اصیل‌ترین و مستندترین منبع درباب چگونگی مصاحبت و مؤانست شمس و مولانا است. درباره راز و رمز مواجهه شورمندانه و عشق‌آمیز شمس و مولانا از همان روزگار تا به امروز حرف و حدیث‌های بسیار گفته شده و آثار ارزشمندی تألیف شده است. شاید بتوان گفت یکی از مهمترین نکات درباره این ملاقات آن است که دریابیم شمس‌الدین در گوش همچون مولانایی که در جوانی و پس از مرگ پدرش – سلطان‌العلما ـ چه خواند که او را آنگونه واله و به تعبیر خود مولانا «سرمستک و دستک زن» کرد و اگر امروز ما نیز علاقه‌مند باشیم برای تعالی و تحول زندگی و احوال خود به سخنان شمس‌الدین گوش بسپاریم چه خواهیم شنید.
در کتاب به تماشای نیکی و پاکی از میان سخنان حکمت‌آمیز و نغز شمس تبریزی مضامینی آمده که می‌‌تواند زندگی انسان را به خردی که سرشار از عشق و همدلی است بیامیزد.